Kabızlık Hakkında Bildiğinizi Unutun: Bilim Gerçekte Ne Diyor?
Kronik kabızlık yaşayan biriyseniz muhtemelen şunları defalarca duydunuz: “Daha çok lif ye.” “Bol su iç.” Ama dürüst olalım: Bunları yapmanıza rağmen sorun hâlâ devam ediyorsa, problem siz değilsiniz. Problem, yanlış ve fazla genellenmiş tavsiyeler. British Dietetic Association’ın yetişkinlerde kronik kabızlık yönetimi için yayımladığı kapsamlı bilimsel derleme, bu konudaki birçok ezberi net şekilde bozuyor. Ve evet, bazı “doğru bildiklerimiz” aslında o kadar da doğru değil.
1. Tüm Lifler Aynı Etkiyi Göstermez (Hatta Bazıları İşe Yaramaz)
“Kabızlıkta lif şart” cümlesi eksik bir cümlesidir. Asıl soru şu: Hangi lif? British Dietetic Association’ın incelediği çalışmalarda tek bir lif türü açık ara öne çıkıyor: Psyllium (karnıyarık otu tohumu) Bilimsel olarak gösterilen etkileri:
– Dışkılama sıklığını artırıyor
– Dışkı kıvamını yumuşatıyor
– Ikınma ihtiyacını azaltıyor
Buna karşılık polidekstroz, galakto-oligosakkaritler ve inülin tipi fruktanlar ya etkisiz bulunuyor ya da gaz ve şişkinlik gibi şikâyetleri artırabiliyor.
2. “Yüksek Lifli Diyet” Sanıldığı Kadar Güçlü Değil
British Dietetic Association, “yüksek lifli diyet” gibi genel beslenme yaklaşımları için yeterli kanıt bulunmadığını açıkça belirtiyor.
Bu durum, kronik kabızlığın her zaman kötü beslenmenin basit bir sonucu olmadığını gösteriyor.
3. Lif Tek Başına Yetmez: Magnezyum, Kivi ve Maden Suyu
Magnezyum oksit:
– Dışkı sıklığını artırır
– Şişkinlik ve karın rahatsızlığını azaltır
– Yaşam kalitesini yükseltir
Günde iki adet kivi, bazı çalışmalarda psyllium ile benzer etki göstermiştir. Yüksek mineralli sular ise düşük mineralli sulara kıyasla daha yüksek klinik fayda potansiyeline sahiptir.
4. Probiyotikler: Faydalı Ama Sanıldığı Kadar Basit Değil
Probiyotiklerin etkisi suşa ve hedeflenen probleme bağlıdır.
– Bifidobacterium lactis dışkılama sıklığını artırabilir
– Çok suşlu probiyotikler dışkı kıvamını etkileyebilir
Ancak rastgele seçilen probiyotikler çoğu zaman anlamlı bir fark yaratmaz.
5. Her “Doğal Çözüm” Masum Değil
Sinameki (senna) içeren ürünler karın ağrısı ve ishal riskini artırabilir. Çavdar ekmeği dışkı sıklığını artırsa da bazı bireylerde genel kabızlık semptomlarını kötüleştirebilir. Bu yeni kanıtlar ışığında, sindirim sağlığınızla ilgili uzun süredir inandığınız hangi alışkanlığı yeniden gözden geçireceksiniz?
