Bununla mücadele etmek amacıyla, Amerikan Hematoloji Derneği (ASH), sağlık profesyonellerinin tüm popülasyonlarda demir eksikliğini doğru bir şekilde teşhis etmesine yardımcı olmayı amaçlayan yeni güncellenmiş 2026 kılavuzunu yayımladı.

Kimler Risk Altında ve Belirtiler Nelerdir?

Vücudun demir ihtiyacı ile alımı arasındaki dengesizlik; yetersiz beslenme, emilimin azalması veya kan kaybı gibi çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir.

• Yüksek Riskli Gruplar: En sık etkilenen popülasyonlar arasında küçük çocuklar, regl gören kadınlar ve hamile kadınlar yer almaktadır. Gastrointestinal rahatsızlıkları, kanama bozuklukları veya diğer kronik hastalıkları olan bireyler de yüksek risk altındadır.
• Yaygın Belirtiler: Demir eksikliği yaşayanlar genellikle yorgunluk, sinirlilik, baş ağrısı, odaklanma güçlüğü, pika (gıda dışı maddelere, örneğin buza aşerme) ve huzursuz bacak sendromundan şikayetçidir.

2026 Tanı Eşiği Güncellemeleri

Tarihsel olarak, laboratuvar referans aralıkları aslında demir eksikliği sayılan değerleri de içermiş ve bu da sorunu maskelemiştir. Yeni ASH kılavuzu, serum ferritin seviyelerini “normalin alt sınırı” yerine “klinik karar sınırı” olarak kullanmaya odaklanmaktadır.

İşte yeni önerilen tanı eşikleri:

• Küçük Çocuklar (9 ay – 4 yaş): Demir eksikliği tanısı için önerilen serum ferritin eşiği, eski ≤ 12 ng/mL eşiğinden ≤ 20 ng/mL’ye yükseltilmiştir.
• Yetişkinler (Hamile Olmayan ve Regl Görmeyen): Klinisyenler ≤ 15 ng/mL yerine ≤ 30 ng/mL eşiğini kullanmalıdır. Aktif olarak belirti gösteren veya devam eden risk faktörlerine sahip yetişkinler için, tedavi yönetimine rehberlik etmesi amacıyla ≤ 50 ng/mL’lik daha yüksek bir eşik uygundur.
• Regl Gören Bireyler: Kılavuz, ≤ 30 ng/mL’lik bir eşik önermekte ve modası geçmiş ≤ 15 ng/mL sınırının kullanılmasına özellikle karşı çıkmaktadır. Yoğun adet kanaması olanlar, yaklaşan ameliyatları bulunanlar veya hamilelik planlayanlar için ≤ 50 ng/mL eşiği uygundur.
• Hamile Bireyler: Önerilen tanı eşiği ≤ 30 ng/mL’dir ve ≤ 15 ng/mL kullanılması kesinlikle önerilmemektedir. Bireyde halihazırda anemi veya başka risk faktörleri varsa, ≤ 50 ng/mL eşiği uygun olabilir.
• Enflamasyonu (Yangı) Olan Yetişkinler: Serum ferritin bir akut faz reaktanı olduğundan, enflamasyon sırasında demir eksikliğini teşhis etmek zordur. Bu bireyler için sağlık uzmanları hem serum ferritinini hem de transferrin satürasyonunu (TSAT) kontrol etmelidir. TSAT %20’nin altındaysa veya serum ferritin 100 ng/mL’nin altındaysa tanı düşünülebilir.

Zamanında ve doğru teşhis kritik bir öneme sahiptir. Bu yeni kanıta dayalı eşiklerin uygulanması, genel sağlığı ve bilişsel sonuçları iyileştirmek için daha hızlı diyet değişikliklerine, doğru danışmanlığa ve demir takviye tedavilerine erken başlanmasına olanak tanıyacaktır.